ZABYTKI   POWIATU   CHEŁMIŃSKIEGO



CHEŁMNO
KOŚCIÓŁ Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, gotycki, ceglany, z detalem ze sztucznego kamienia, zbudowany ok. 1280-1320, regotycyzowany w latach 1883-84 i 1925-28. Halowy ze sklepieniami krzyżowo-żebrowymi i parą kaplic przy prezbiterium: pn. 1560-przed 1620 i pd. 1685-95; fasada dwuwieżowa, wieża pd. nieukończona. We wnętrzu polichromie gotyckie, z końca XIV w. i barokowe, z 1. poł. XVIII w.

KOŚCIÓŁ Św. Ducha (poduchacki), gotycki, ceglany, zbudowany ok. 1280-1311; salowy z wieżą od frontu.

KOŚCIÓŁ Św. Jakuba Starszego (pofranciszkański), gotycki, ceglany, wznoszony etapowo od 3. ćw. XIII w. do 3 ćw. XIV w., ze sklepieniami z XV w., regotycyzowany ok. 1867; pseudobazylika z wieżą od pd., w narożu korpusu i prezbiterium

ZESPÓŁ KLASZTORNY PODOMINIKAŃSKI:
KOŚCIÓŁ Śś. Piotra i Pawła, gotycki, ceglany, budowany od 3. ćw. XIII w. do 3 ćw. XIV w., wnętrze zbarokizowane, z 2. poł. XVII w.; bazylikowy z bogatym szczytem schodkowym od frontu. Od północy relikty gotyckiego klasztoru.

Dawne OPACTWO CYSTERSEK, potem benedyktynek, (ob. Sióstr Miłosierdzia):

KOŚCIÓŁ Św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, gotycki, ceglany, zbudowany ok. 1290-1330, wielokrotnie remontowany m.in. na przełomie XVI/XVII w. i w latach 1888-95; korpus dwukondygnacjowy, dołem dwunawowy, z barokowymi kaplicami bocznymi z 1598 i 1603 r. oraz wieżą frontową.

ZABUDOWANIA KLASZTORNE od południa i zachodu, gotyckie, ceglane, wzniesione etapowo od 1267 do 1. ćw. XIV w., przebudowane i rozbudowane w XVII w. i w latach 1888-95, złożone z pięciu budynków, w obrębie których od zachodu WIEŻA MŚCIWOJA (pierwotnie strażnica krzyżacka), zbudowana przed 1242 r.

KAPLICA Św. Marcina, gotycka, z cegły, z ok. poł. XIV w., odnowiona w latach 1936-38; salowa.

RATUSZ renesansowy, zbudowany w latach 1567-72, z wykorzystaniem murów budowli z końca XIII w., nadbudowany między 1884 a 1887 r., T. W. Hermann, restaurowany w latach 1956-59; na rzucie prostokąta, pierwotnie piętrowy, z attyką grzebieniastą dzieloną rzędem kolumn, w której wtórnie przebite okna nadbudowanej trzeciej kondygnacji, z wieżą pośrodku korpusu 1584-96, nakrytą barokowym hełmem z 1721 r. Wewnątrz wystrój XVI-XVIII w. Jeden z najciekawszych ratuszy renesansowych w Polsce. Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

SEMINARIUM Ks. MISJONARZY (ul. Toruńska 3), pierwotnie barokowe, zbudowane w 4. ćw. XVII w., przekształcone w duchu klasycyzmu po 1822 r.

AKADEMIA CHEŁMIŃSKA, ul. Szkolna 6, barokowa, zbudowana na przełomie XVII/XVIII w., powiększona o dodatkowy budynek ok. poł. XVIII w., remontowana od 1996 r.

KOSZARY KORPUSU KADETÓW, ul. 22 Stycznia 16, barokowo-klasycystyczne, zbudowane 1776r.; piętrowe z mieszkalnym poddaszem.

ZABUDOWA MIEJSKA w obrębie murów: domy przeważnie o cechach klasycystycznych z końca XVIII i 1. poł. XIX w., niektóre wzniesione z wykorzystaniem piwnic i murów budowli z XV-XVII w., przeważnie przebudowane w 2. poł. XIX i pocz. XX w.; piętrowe, kalenicowe, zachowane m.in. przy Rynku i ul. Biskupiej, Dominikańskiej, Św. Ducha, Grudziądzkiej, Rybackiej, Rycerskiej.

MURY MIEJSKIE gotyckie, z cegły, zbudowane ok. poł. XIII - XV w., kilkukrotnie odnawiane, częściowo rozebrane ok. 1860-70. Zachowany niemal pełny obwód, z 23 basztami oraz BRAMA GRUDZĄCKA, gotycko-manierystyczna, z 4. ćw. XIII w., przekształcona na kaplicę w 1620 r., przebudowana w 2. poł. XIX w.

GRZYBNO
KOŚCIÓŁ gotycki, kamienno-ceglany, wznoszony od 3. ćw. XIII do 1 ćw. XIV w.; salowy, z wieżą frontową z ostatnią kondygnacją drewnianą, nadbudowaną w 1699 r.

KIJEWO KRÓLEWSKIE
KOŚCIÓŁ gotycki, kamiennno-ceglany, wznoszony od 4. ćw. XIII do 1. poł. XIV w., przebudowany w latach 1666-74; jednonawowy z drewnianą wieżą frontową, zapewne w 1757 r.

KLĘCZKOWO [k. Chełmna]
PAŁAC klasycystyczny, zapewne z końca XVIII w., rozbudowany ok. poł. XIX w. i w 1929 r.; piętrowy z parterowymi oficynami, z pozornym ryzalitem na osi, zamkniętym trójkątnym naczółkiem.

KOKOCKO
KOŚCIÓŁ poewangelicki, o konstrukcji szachulcowej, zbudowany w 1829 r.; na rzucie prostokąta, z emporami, i drewnianą wieżą.

JELENIEC
PAŁAC neogotycki, w duchu architektury Friedricha Augusta Stülera, zbudowany w 3. ćw. XIX w., remontowany z gruntownym przekształceniem wnętrz w 1955 i 1968 r.; piętrowy, z wyższym, trójbocznym ryzalitem frontowym i wieżą od północy.


 
 
 

<< zabytki województwa kujawsko-pomorskie