ZABYTKI   POWIATU   ŁOSICKIEGO

BACHORZA
Późnoklasycystyczny, murowany z cegły, tynkowany DAWNY DWÓR parterowy zbudowany został ok. poł. w. XIX, zapewne dla Wawrowskich, na rzucie prostokąta. Jest to dziewięcioosiowa budowla, na narożach boniowana, z wgłębnym portykiem, o dwóch kolumnach toskańskich. Od ogrodu znajduje się nowszy taras. Układ wnętrz jest dwutraktowy. Dach niski, czterospadowy pokryto blachą. Wokół dworu zachowały się pozostałości parku krajobrazowego z XIX w., opadającego tarasowo ku pd., z aleją świerkową na osi i dwoma stawami, symetrycznie rozmieszczonymi po bokach oraz dojazdową aleją lipową od zach.

CHOTYCZE
= Murowany z cegły, tynkowany DAWNY DWÓR, o charakterze neogotyckim, zbudowany został w 1 poł. XIX w. dla Wężyków, przebudowany zaś w 2 poł. w. XIX zapewne dla Węglińskich. Jest to parterowa budowla na planie prostokąta, podpiwniczona z pięterkiem nad częścią środkową. Od frontu znajduje się trzyosiowy ryzalit. Szczyty boczne oraz pięterka schodkowe są neogotyckie. Układ wnętrz jest dwutraktowy, przebudowany. Dwuspadowy dach , z dymnikami pokryto papą, nad pięterkiem gontem. Wokół dworu zachowały się pozostałości parku krajobrazowego z ok. poł. XIX w.
- Drewniana tynkowana, parterowa DAWNA OFICYNA zbudowana została ok. poł. w. XIX na planie prostokąta, z wejściem na osi we wnęce. Układ wnętrz jest dwutraktowy. Dach dwuspadowy pokryto gontem.

DĄBROWA
= Późnoklasycystyczny, murowany z cegły, tynkowany DAWNY DWÓR parterowy, na piwnicach sklepionych kolebkowo-krzyżowo (Na terenie folwarku Natolin we wsi zwanej w. XIX Duplewice), zbudowano 1852 dla Dobrzyńskich. Ta dziewięcioosiowa budowla z trójosiowym portykiem wgłębnym o dwóch kolumnach i dwóch półkolumnach toskańskich posiada dwutraktowy układ wnętrz z sienią i salonem na osi, przebudowany w skrajnych partiach. Stolarka drzwiowa, okucia i zamki pochodzą z czasu budowy. Czterospadowy dach pokryto blachą. Dzwonek jest mosiężny, empirowy z początku w. XIX.
- Klasycystyczna, Murowana z cegły i kamienia, tynkowana DAWNA OFICYNA DWORSKA, Na planie prostokąta z dobudowaną od pn. późniejszą częścią drewnianą, zbudowana została ok. 1850 r. Usytuowana jest kątem prostym do dworu, na zach. od podjazdu. Parterowy budynek od frontu posiada portyk wgłębny o dwóch półkolumnach toskańskich, ujęty pilastrami. Układ wnętrz jest dwutraktowy z sienią, przebudowany. Czterospadowy dach z dymnikami, pokryto gontem. Zachowały się pozostałości parku krajobrazowego z okazami starodrzewu, szpalerami grabowymi i klonami oraz wielkim stawem na pn-zach. od dworu.

HRUSZNIEW
= DAWNY PAŁAC przebudowano i rozbudowano po 1866 dla Broell-Platerów, z dworu murowanego, wzniesionego zapewne w. XVIII dla Kuczyńskich. Dawny dwór parterowy, z wystawką na osi, uposadowiony był na piwnicach sklepionych kolebkowo. Posiadał rzut wydłużonego prostokąta i dwutraktowy układ wnętrz, przebudowany w 3 ćw. w. XIX. Kryty jest dachem łamanym, blaszanym. Został rozbudowany przez dodanie na narożach czterech piętrowych pawilonów, krytych dachami mansardowymi. W kilku pomieszczeniach zachowały się dekoracyjne belkowania stiukowe. Kominek z plamistego marmuru pochodzi z 3 ćw. w. XIX. Obraz batalistyczny szkoły obcej datowany jest na w. XVII, pochodzi z pałacu w Huszlewie.
- Murowana z cegły, tynkowana DAWNA OFICYNA PAŁACOWA piętrowa, na rzucie prostokąta, zbudowana została w 1 poł. w. XIX. Jest to siedmioosiowa budowla o układzie wnętrz dwutraktowym. Kondygnacje rozdziela wydatny gzyms kordonowy. Dach czterospadowy z dymnikami, pokryto papą. Zachowały się resztki parku krajobrazowego z 2 poł. w. XIX, z aleją dojazdową przez groblę pomiędzy stawami oraz szpalerem świerkowym na osi za pałacem.

HUSZLEW
Klasycystyczny, murowany z cegły, tynkowany DAWNY DWÓR parterowy z piętrową częścią środkową, zbudowano dla Woronieckich w. XVIII/XIX. Został zdewastowany po 1945 r. i zabezpieczony i częściowo restaurowany w latach 1958-60. Jest podpiwniczony, na rzucie prostokąta, ziewięcioosiowy z portykiem od frontu i ryzalitem od tyłu. Wnętrza posiadają dwutraktowy układ z sienią pośrodku i klatką schodową, za którą znajduje sięsalon o ściętych narożnikach. Portyk o dwóch parach kolumn toskańskich w wielkim porządku, wieńczy trójkątny fronton z okulusem, wejście zamknięte jest półkoliście w obramieniu, nad nim przebito okno. Ryzalit jest boniowany na narożach, w przyziemiu przebito wejście trójprzęsłowe typu serliany, w górnej kondygnacji mieści się porte-fentre z pilastrami toskańskimi po bokach, w zwieńczeniu ryzalitu umieszczono attykę przerywaną trójkątnym frontonem z okulusem. Skrajne osie elewacji ujmują boniowane pilastry. Dach jest czterospadowy, kryty gontem. Wokół dworu zachowały się pozostałości parku krajobrazowego z XIX w. z wielkim stawem od pd.

KLIMCZYCE
- DAWNA OFICYNA DWORSKA Z ORANŻERIĄ zwana Kasztelem została zbudowana ok. 1840 dla Podczaskich, w stylu gotyku romantycznego. Jest murowana z cegły i kamienia, tynkowana. Piętrowa budowla na planie prostokąta posiada dwie czworoboczne wieżyczki po bokach oraz parterowe pomieszczenia pierwotnej oranżerii przylegające od zach. W wieżyczkach znajdują się wejścia oraz otwory ostrołukowe, posiada pseudomachikułowy gzyms podokapowy. Układ wnętrz jest jednotraktowy z korytarzem. Dach pulpitowy pokryty papą, osłonięty jest od zach. ścianką attykową z grzebieniem sterczynowym kryjącym kominy. Wieżyczki posiadają spłaszczone daszki namiotowe.
- Zachowały się RESZTY PARKU krajobrazowego z ok. poł. w. XIX, z aleją na osi ruin dawnego dworu drewnianego, rozebranego w 1942 r., oraz prostokątnym stawem. Na cokole ustawiono rzeźbę Matki Boskiej z Dzieciątkiem wystawioną w 1852 r. kosztem Józefy Podczaskiej.

KOBYLANY
- Drewniana, o konstrukcji zrębowej DAWNA RZĄDCÓWKA zbudowana została w 1 poł. XIX w. Jest to pięcioosiowa budowla na rzucie prostokąta, z układem wnętrza dwutraktowym. Czterospadowy dach pokryto gontem.
- Zachowały się RESZTY PARKU PODWORSKIEGO z 1 poł. XIX w. z okazami starych jesionów (pomniki przyrody) i lip.
- FIGURA PRZYDROŻNA z XVIII/XI w formie słupa czworobocznego, murowanego, tynkowanego, o ścianach ożywionych płycinami posiada u szczytu posąg Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, z piaskowca, z tegoż czasu.

KORCZEW
- WIEŚ w XVI w. była w posiadaniu Hlebowiczów, a następnie Wiesiołowskich, a w 1 ćw. w. XVII Krzysztofa Wisiołowskiego, marszałka wielkiego litewskiego i jego żony Aleksandry z Sobieskich, po których odziedziczyli ją Chaleccy. W końcu w. XVII przeszła w ręce Stanisława Lewickiego podstolego podlaskiego, od którego w 1712 r. kupił ją Wiktoryn Kuczyński podkomorzy drohicki. Po 1888 przechodzi w ręce Ostrowskich, których własnością do 1945.

= DAWNY ZESPÓŁ PAŁACOWY złożony jest z pałacu, dwóch oficyn ustawionych do niego pod kątem prostym po przeciwległych stronach podjazdu oraz dwóch łączących je z korpusem głównym galerii, ponadto dziedzińca gospodarczego, kaplicy, studni oraz parku.
- Późnoklasycystyczny PAŁAC zbudowano w 2 ćw. XIX w. wg projektu arch. Franciszka Jaszczołda dla Kuczyńskich, w miejscu poprzedniego dworu wzniesionego w 1734 r. dla Wiktoryna Kuczyńskiego podkomorzego drohickiego. Galerie łączące pałac z oficynami zbudowane zostały po poł. XIX w. Przekształcenia i dekoracja wnętrz, wystrój elewacji, rekonstrukcja kolumn portyku pochodzi z lat 1930-40. Jest to piętrowa budowla na planie prostokąta, z ryzalitami po środku: frontowym mieszczącym portyk oraz ogrodowym trójbocznym. W piwnicach sklepienie jest kolebkowe i posiada stropy belkowe. Układ wnętrz przyziemia został zmieniony: w części wsch. Jest trzytraktowy, w zach. dwutraktowy, z korytarzem pośrodku. Na osi znajduje się sień prostokątna, a za nią ośmioboczny salon występujący w ryzalicie. Sień dwukondygnacjowa ukształtowana w charakterze neobarokowym 1930-40, ze stropem belkowym, kominem okapowym, boazerią z herbem Rawicz Ostrowskich, oraz klatką schodową wiodącą na nadwieszoną balkonowo galerię, na której dwa kominki. W salonie neorokokowe sztukaterie na suficie oraz kartusz z herbem Ślepowron Kuczyńskich w. XX. W ścianie pd. salonu dwie wnęki, w jednej znajduje się okrągły piec ok. poł. w. XIX. W pomieszczeniu przyległym od wsch. do salonu na ścianach oraz drewnianych ościeżach przejścia wykonano polichromie o charakterze klasycystycznym z 2 ćw. w. XIX. Na piętrze układ pomieszczeń jest dwutraktowy z korytarzem pośrodku, na osi mieści się okrągły salon. Narożnik pn-wsch. Zajmuje dawna kaplica z dekoracją neoromańską z XX w. Od frontu w opilastrowanym ryzalicie zwieńczonym trójkątnym frontonem umieszczono wgłębny, piętrowy portyk flankowany dwiema kolumnami jońskimi, z kartuszem w tympanonie, z herbem Rawicz. Skrajne osie elewacji ogrodowej ukształtowane są jako płytkie ryzality. Czterospadowy, niski, dach pokryto blachą.
- Murowane, tynkowane OFICYNY wzniesiono w 2 ćw. XIX w. Posiadają rzut prostokąta. Pomieszczenie jest jednotraktowe z korytarzem. Ściany ożywiają lizeny. Czterospadowe, dachy pokryto dachówką.
- GALERIE o charakterze neorenesansowym wzniesiono po poł. XIX w. Przebudowano XX w. Są murowane, tynkowane, o ścianach ożywionych pilastrami. Zach. zostały częściowo rozebrane, wsch. posiadają ślady zamurowanych arkad.
- Czworoboczny, otoczony murem z cegły, tynkowanym, ożywionym podziałem ramowym DZIEDZINIEC GOSPODARCZY założono w 1 poł. XIX w. Od wsch. zamknięty jest ścianą zach. oficyny pałacowej. Posiada dwie bramy od pd. i pn. Nad bramą pd. wzniesiono nastawę z figurą św. Floriana z blachy z XIX w.
- Murowaną z cegły, tynkowaną KAPLICĘ wzniesiono ok. 1840 jako oranżerię zapewne wg projektu arch. Franciszka Jaszczołda. Usytuowana jest ona na pn.-zach. od pałacu. Posiada rzut prostokąta. Elewacje podzielone ramowo, zwieńczone są szczytem neogotyckim. Pierwotnie w elewacji szczytowej od frontu znajdowała się szeroka brama w formie półkolistej arkady. Dwuspadowy dach pokryto papą.
- Zachował się barokowo-ludowy krucyfiks z XVIII w., kielich gładki z XVIII w. z puncą Bunda, tacka ołowiana z 2 poł. XVIII w. z puncą nierozwiązaną, dzwonek mosiężny z fabryki G.A. Kuczyńskiego z 1 poł. XIX w., ornat o bokach z tkaniny z XVIII w., makata z tkanin i koronek z XVIII w.
- Neogotycką murowana z cegły, tynkowaną STUDNIĘ w formie kapliczki zbudowano z 2 ćw. XIX w. zapewne wg projektu arch. Franciszka Jaszczołda. Usytuowana jest ona na pn.-zach. od kaplicy. Czworoboczna konstrukcja posiada oszkarpowane naroża, zwieńczone pinaklami. Blaszany dach zwieńczono obeliskiem, z rzeźbą z piaskowca św. Jana Nepomucena 1 poł. XIX w., We wnętrzu znajduje się studnia z kamiennym ocembrowaniem, stanowiąca ujęcie źródła.
- Zachowały się RESZTY PARKU z 1 poł. XIX w., od strony wsch. łączącego się z lasem. Park z tarasami i prześwitem położony jest na osi pałacu od pn. W przedłużeniu osi kaplicy na pn. wznosi się skarpa ziemna obmurowana i wzmocniona szkarpami ceglanymi, być może pozostałość umocnień usytuowanego tu pierwotnego dworu. Od wsch. Biegnie równoległy do niej szpaler lipowy, od zach. zaś fosa, do której spływa strumień ze studni.
- OGRODZENIE otaczające założenie pałacowe od pd. i zach. pochodzi z 2 ćw. XIX w. oraz z XX w. Jest ono murowane i tynkowane, od zach. neogotyckie, częściowo łączące się z zach. murem dziedzińca gospodarczego, od pd. neobarokowe z bramami oraz kordegardą z XX w.
- Drewnianą, o konstrukcji zrębowej, tynkowana DAWNA KARCZMA na rzucie wydłużonego prostokąta zbudowana została w początku XIX w. Usytuowano ją na zach. od zespołu pałacowego. Została przebudowana w 1927 roku. Od frontu posiada długi wgłębny portyk z podcieniem na drewnianych słupach. Czterospadowy, wysoki, dach pokryto blachą i papą.
- Zachowały się dwie KAPLICZKI PRZYDROŻNE. Pierwszą na rzucie sześcioboku zbudowano ok. poł. XIX w. Jest ona murowana z cegły i tynkowana, otoczona kamiennym murem. Posiada daszek sześciopołaciowy, kryty blachą, ołtarzyk oraz obraz Ukrzyżowania z ok. poł. XIX w. Druga jest słupowa, z krzyżem i datą 1853.

KORNICA
Drewniany, o konstrukcji zrębowej, z podcieniem na dwóch profilowanych słupach SPICHLERZYK zbudowano w 1 poł. XIX w. Posiada dach namiotowy, poszyty słomą.

KOWNATY
Drewniany, o konstrukcji zrębowej, otynkowany DAWNY DWÓR parterowy, częściowo podpiwniczony zbudowano w 1 poł. XIX w. dla Rytlów. Posiada on plan prostokąta. Jest dziewięcioosiowy, z wystawką od frontu ujętą dwoma słupami, zwieńczoną trójkątnym szczytem. Posiada dwutraktowy układ wnętrz, przebudowany. Narożniki ujmują lizeny. Naczółkowy dach pokrytosss eternitem.

ŁYSÓW
= Drewniany, o konstrukcji zrębowej, częściowo obmurowany i tynkowany DAWNY DWÓR parterowy, na planie prostokąta zbudowano w końcu XVIII w. lub w 1 ćw. w. XIX dla Kuczyńskich lub Humnickich. Przebudowany został w XIX i XX w. Usytuowany jest na wzniesieniu, frontem zwrócony na pd-wsch., z dwiema prostokątnymi oficynami po bokach dziedzińca, komunikuje się z nimi przejściami w dwuosiowych łącznikach. Posiada jedenaście osi, układ wnętrz dwutraktowy, z sienią na osi, przebudowany. Na osi znajdują się ryzality zwieńczone trójkątnymi szczytami: w głębszym ryzalicie od frontu mieści się ganek na filarach, przerobiony na werandę. Okna w elewacjach zbliżone są parami. Czterospadowy dach pokryto słomą.
- Drewniane, o konstrukcji zrębowej OFICYNY są prostokątne, parterowe, o wnętrzach dwutraktowych. Dachami naczółkowe, pokryto gontem. Przed dworem zachowały się reszty parku krajobrazowego z XIX w. oraz ślad podjazdu.

MĘŻENIN
Zachowały się RESZTY PARKU z okazami kilkusetletnich dębów na tarasach opadających do doliny Bugu. Nowym budynek mieszkalny usytuowano na skarpie, w miejscu dawnego dworu Jundziłłów.

PATKÓW RUSKI
- Drewniany, o konstrukcji zrębowej, oszalowany DAWNY DWOREK na rzucie prostokąta zbudowano w 1 ćw. XIX w. dla Grodzickich. Posiada nowszy ganek na osi. Układ wnętrz jest dwutraktowy. Czterospadowy dach, pokryto gontem.
- DAWNA drewniana OFICYNA usytuowana jest pod kątem prostym do dworu. Posiada ganek na kolumienkach. Jest silnie uszkodzona.

RUSKÓW
= Klasycystyczny, murowany z cegły, tynkowany DAWNY PAŁAC zbudowano w początku XIX w. dla Bądzyńskich. W XIX i XX w. stanowił własność Humnickich. Przebudowywano go w XIX w. i w latach 1938-40 (dobudowa części pn., zmiana rytmu okien w obu kondygnacjach, dekoracja sieni, zmiana dachu). Remontowany był w 1948 r. i 1961 r. Zwrócony jest frontem na wsch. Posiada boniowane przyziemie. Jest piętrowy, na rzucie prostokąta, dziewięcioosiowy, przedłużony ku pn. o trzy osie. Posadowiono go na piwnicach sklepionych kolebkowo. Fasadę zdobi trzyosiowy portyk przyścienny, o czterech kolumnach toskańskich w wielkim porządku, zwieńczony trójkątnym frontonem obramionym gzymsem modylionowym, z kolistą płyciną pośrodku. Kondygnacje rozdzielone są profilowanym gzymsem kordonowym; gzyms podokapowy jest modylionowy. Pierwotny rozstaw okien zaznaczono w przyziemiu ławami podokiennymi z płycinami oraz ślepymi balustradkami podokiennymi w drugiej kondygnacji. Elewacja boczna pd. Jest trzyosiowa, rozczłonkowana pilastrami toskańskimi, na narożach ujęta takimiż półkolumnami. Od pd. i zach. zachowały się pozostałości tarasów. Układ wnętrz jest dwutraktowy z prostokątną sienią na osi o dekoracji z XX w., z korytarzem w części pn. Za sienią znajduje się pomieszczenie z wnękami półkolistymi, z prawej strony zaś wejście do salonu o zaokrąglonych narożach. Dwuspadowy dach pokryto blachą.
- Klasycystyczna DAWNA STAJNIA zbudowana została w 1 poł. w. XIX. Posiada ona dwie ścianki murowane z cegły, tynkowane, ożywione boniami i podziałem ramowym, kryjącym parawanowo drewnianą część środkową, krytą daszkiem dwuspadowym, gontowym.
- W ogrodzeniu neobarokowym z w. XX, w narożu pd., umieszczona została kapliczka z tegoż czasu. Wewnątrz niej znajduje się ludowa rzeźba Chrystusa Frasobliwego z XVIII-XIX w.

SARNAKI
- Klasycystyczny, murowany z cegły, tynkowany DAWNY DWÓR zbudowano ok. 1930 dla Podczaskich. Następnie stanowił własność Przesmyckich. Jest on parterowy, na piwnicach sklepionych kolebkowo, dziewięcioosiowy, z wysuniętym od frontu portykiem o czterech kolumnach toskańskich oraz dwóch półkolumnach przyściennych, ze szczytem schodkowym, w którym przebito półkoliste okno. Układ wnętrz jest dwutraktowy, przebudowany, z sienią prostokątną na osi, w której umieszczono klatkę schodową, żeliwną, kręconą z 1. poł. w. XIX. Od ogrodu zachowały się pozostałości tarasu. Czterospadowy dach, z dymnikami oraz wystawką od pn. pokryto papą.

- Klasycystyczny, murowany z cegły, tynkowany DAWNY DWÓR zbudowano w 1 poł. w. XIX zapewne dla Urbańskich. Remontowano go w 1961 r. Usytuowany jest nad rzeką Toczną. Frontem zwraca się na zach. Jest piętrowy, na piwnicach sklepionych kolebkowo z lunetami oraz kolebką na filarach, czteroosiowy. Wyższe przyziemie jest boniowane z podziałem ramowym. Kondygnacje rozdzielono gładkim szerokim pasem ujętym w gzyms kordonowy oraz podokienny piętra. Od frontu wzniesiono nowy ganek. Układ wnętrz jest dwutraktowy, z sienią i salonem na osi. Stolarka drzwiowa pochodzi z 1 poł. XIX w. Niski, czterospadowy dach pokryto blachą. Obecnie znajduje się tu szkoła.
- Zachowały się RESZTY PARKU z XIX w., z aleją dojazdową wysadzaną lipami i topolami na grobli pomiędzy stawami.

- KAPLICZKA PRZYDROŻNA zbudowana została ok. poł. w. XIX. Jest murowana, tynkowana, czworoboczna, sklepiona kolebkowo. Daszek ma kryty blachą.

TOPORÓW
- Parterowy, na rzucie prostokąta, z wystawką na osi DAWNY DWÓR zbudowano ok. poł. w. XIX dla Węglińskich, być może z wykorzystaniem murów starszego budynku należącego do Wężyków. Wnętrze jest silnie zdewastowane. Dach dwuspadowy pokryto gontem.
- Zachowały się RESZTY PARKU rozległego, krajobrazowego, z 1 poł. w. XIX założonego na wyniosłości terenowej, z czytelnym od pd.-zach. zarysem fortfikacji. Wjazd wiedzie poprzez groblę pomiędzy dwoma stawami, wysadzaną kilkusetletnimi topolami, oraz śladami wału i fosy być może z XVII w.

- KAPLICZKA PRZYDROŻNA wzniesiona została w 1790 r. Jest ona słupowa Na niskim czworobocznym cokole stoi filar z rzeźbą Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej w zwieńczeniu.

WÓLKA NOSOWSKA
- Murowany z cegły, tynkowany DAWNY DWÓR zbudowano ok. 1840 r. Przebudowywany był w XIX i XX w. Jest to dwukodygnacjowa budowla, z częścią tylną, parterową z wystawką na osi, posadowiona na piwnicach sklepionych kolebką koszową. Na narożach jest boniowany. Od frontu w obu kondygnacjach znajdują się portyki wgłębne o czterech kolumnach toskańskich. Przed elewacją zach. wzniesiono ganek kryty na filarach. Układ wnętrz został silnie przebudowany. Dach niski czterospadowy, pokryto blachą. Dziś dwór jest silnie zdewastowany.
- Wokół dworu zachowały się pozostałości parku krajobrazowego z ok. poł. XIX w., ze szpalerem lipowym na osi od zach.


 
 
 

<< zabytki województwa mazowieckiego