ZABYTKI   POWIATU   SZAMOTULSKIEGO

BIEZDROWO
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. św. Krzyża i św. Mikołaja został wzniesiony w pierwszej połowie XV w.; gruntownie przebudowany w 1784 r. i restaurowany w latach 1924-26. Jest to budowla w zrębie gotycka, z wieżą późnobarokową; murowana, otynkowana. W ołtarzu głównym znajduje się późnogotycki krucyfiks z pierwszej połowy XVI w.

BYTYŃ
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Panny Marii wzniesiono w 1534 r. i restaurowano kolejno w 1608 r., 1725 r., 1785 r., 1870 r. Jest to kościół późnogotycki, murowany z cegły w układzie polskim z neogotyckimi przybudówkami z 1906 r. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVII i XVIII w. Do kościoła należy również późnogotycki krucyfiks z około 1530-40 oraz renesansowa monstrancja wieżyczkowa z początku XVII w.

DOBROJEWO
= W skład ZESPOŁU PAŁACOWEGO wzniesionego dla Adama Kwileckiego należał klasycystyczny PAŁAC z 1784 r., całkowicie rozebrany w latach 1941-42 przez hitlerowców. Zbudowana współcześnie z pałacem OFICYNA została gruntownie przebudowana w XIX w. Jest to murowana z cegły, otynkowana budowla o cechach klasycystycznych.
Klasycystyczna BRAMA WJAZDOWA powstała na przełomie XVIII i XIX w.
- Za dawnym pałacem rozciąga się PARK o założeniu regularnym z kilkoma szpalerami lip i grabów.
- Późnoklasycystyczne SPICHLERZ i dawny MŁYN, murowane z cegły i otynkowane pochodzą z drugiej połowy XIX w.
- Trzy figury przydrożne: krzyż z rzeźbą Chrystusa z około połowy XVII w., kamienna rzeźba św. Wawrzyńca z XVIII w. i barokowa rzeźba św. Walentego.

DUSZNIKI
- KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. św. Marcina wzniesiony w pierwszej połowie XVI w., był wielokrotnie restaurowany w latach 1760, 1830, 1898; rozbudowywany i odnawiany na początku XX w. Jest to budowla późnogotycka, murowana z cegły w układzie polskim z użyciem zendrówki. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVII i XVIII w. W kościele znajduje się między innymi obraz Matki Boskiej w typie Śnieżnej z około połowy XVII w. w sukience srebrnej rokokowej oraz późnogotycki kielich z pierwszej ćwierci XVI w.
- Późnobarokowa, murowana z cegły, otynkowana PLEBANIA została zbudowana w końcu XVIII w.

GAJ MAŁY
W 1803 roku zbudowano w Gaju Małym DWOREK, a w 1845 r. wzniesiono nieopodal PAŁAC dla gen. Atanazego Raczyńskiego. W 1861 r. pałac połączono z dworkiem wieżą, a w 1862-65 wykonano dekorację elewacji oraz dobudowano skrzydło mieszczące galerię portretów rodzinnych. Są to budynki murowane, otynkowane, o cechach stylowych romantycznych i eklektycznych. W galerii znajduje się ołtarz rokokowy z 1759 r.

GAJ WIELKI
- DWOREK zbudowany zapewne w XVIII w. restaurowano w latach 60-tych XX w. Jest to budowla o konstrukcji szkieletowej wypełnionej gliną, otynkowana.
- Pochodząca z około połowy XIX w. i restaurowana również w latach 60-tych POCZTA posiada cechy późnoklasycystyczne.

KAŹMIERZ
- KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. Narodzenia Najświętszej Panny Marii został wzniesiony w 1494 r. i restaurowany w latach 1748, 1934, 1962. Jest to budowla późnogotycka, murowana z cegły w układzie polskim. Na północnej ścianie prezbiterium znajduje się fragment renesansowego fresku z XVI w. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVII i XVIII w. W neogotyckim ołtarzu głównym umieszczono późnogotycką rzeźbę Matki Boskiej z Dzieciątkiem na półksiężycu. Późnorenesansowy ołtarz boczny posiada bogatą dekorację roślinną i okuciową.
- Murowany DWÓR z około połowy XIX w. wzniesiono w stylu gotyku romantycznego.

KOBYLNNIKI
Położony w parku renesansowy DWÓR zbudowano w 1886 r. według projektu Zygmunta Gorgolewskiego.

LIPNICA
W PARKU KRAJOBRAZOWYM ze śladami założenia regularnego wznosi się późnobarokowy DWÓR z drugiej połowy XVIII w.

LUBOSINA
Późnobarokowy DWÓR z drugiej połowy XVIII w. jest budowlą o konstrukcji szkieletowej wypełnionej gliną, otynkowaną.

MYSZKOWO
Zbudowany w 1786 r. i gruntownie przebudowany w połowie XIX w. DWÓR zatracił niemal cechy zabytkowe. Murowana i otynkowana budowla położona jest w PARKU KRAJOBRAZOWYM.

OBRZYCKO
- KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. śś. Piotra i Pawła powstał w latach 1714-56 według projektu Pompeo Ferrariego. Wyposażenie wnętrza wykonano również według planów Ferrarigo w 1780 r. Jest to kościół barokowy, murowany z cegły, otynkowany. Wnętrze jest jednolite, rokokowe z około 1780 r. W kościele znajduje się między innymi późnogotycki kielich z około 1500 r. wykonany przez Mikołaja Auerhama i późnogotycka monstrancja wieżyczkowa z przełomu XV i XVI w.
- RATUSZ, wzniesiony około połowy XVII w. i przerobiony w XIX w. na spichlerz, został przywrócony do pierwotnego stanu około 1960 r. Jest to budowla barokowa z trójkondygnacjową wieżą wtopioną w fasadę zachodnią.

OPOROWO
Zbudowany w latach 1877-78 według projektu Zygmunta Gorgolewskiego DWÓR jest budowlą o cechach eklektycznych, murowaną i otynkowaną.

OSTRORÓG
- Późnogotycki KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii z 1432 r. został przebudowany w 1776 r. i zbarokizowany. Kościół otoczony jest murem z trójarkadową bramą z 1776 r. Jest to budowla murowana, otynkowana, z drewnianym stropem pokrytym polichromią z ornamentem rokokowym. Również wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z 1776 r. W kościele znajduje się pięć ołtarzy średnich; jeden z obrazem Matki Boskiej Śnieżnej z pierwszej połowy XVII w. w sukience srebrnej w stylu regencji.
- Murowany i otynkowany DOM przy ulicy Kapłańskiej 1 pochodzi z przełomu XVIII i XIX w.

OTOROWO
- KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. Wszystkich Świętych wzniesiono w 1533 r. i wielokrotnie restaurowano (1784, 1824, 1837, 1871, 1885, 1934). W 1837 r. kościół otrzymał późnoklasycystyczną kaplicę grobową rodziny Moszczeńskich. Kościół jest budowlą późnogotycką, murowaną z cegły w układzie polskim. Wyposażenie wnętrza pochodzi z XVII i XVIII w.
- Późnobarokowa, trójarkadowa BRAMA-DZWONNICA pochodzi z czwartej ćwierci XVIII w.
- Wzniesiony w 1738 r. DWÓR został gruntowanie odnowiony w 1912 r. Jest to dwór w bryle późnobarokowy, jednak wskutek późniejszych zmian zatracił w dużym stopniu wartość zabytkową. Budowla otoczona jest parkiem z umieszczonymi przed dworem symetrycznie dwiema murowanymi OFICYNAMI z końca XVIII w.

PIOTROWO
KOŚCIÓŁ FILIALNY, poewangelicki p. w. Serca Jezusowego został zbudowany w 1839 r. Jest to budowla bezstylowa o konstrukcji szkieletowej, otynkowana.

PNIEWY
- KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. św. Wawrzyńca z drugiej połowy XV w. został przebudowany w XVIII w., wielokrotnie restaurowany w XX w. Jest to kościół późnogotycki, murowany z cegły w układzie polskim z niejednolitym stylowo wnętrzem. W kościele znajdują się cztery rokokowe ołtarze oraz rokokowe ambona i chrzcielnica powstałe po 1772 r.
W murze otaczającym kościół znajduje się późnobarokowa BRAMA-DZWONNICA z czwartej ćwierci XVIII w.
- Późnobarokowy KOŚCIÓŁ FILIALNY p. w. św. Ducha z 1785 r. powstał na miejscu dawnego kościoła szpitalnego z 1425 r. W kościele znajdują się między innymi rzeźby śś. Piotra i Pawła z połowy XVII w. oraz późnogotycka monstrancja wieżyczkowa z przełomu XV i XVI w.
- Położony w parku PAŁAC z 1745 roku silnie przebudowany w 1872 r., w 1945 r. został zaadoptowany do celów szkolnych. Jest to budowla późnobarokowa, murowana i otynkowana, jednak wskutek przebudów zatraciła w dużej mierze wartość zabytkową.
- Na ulicy Poznańskiej znajduje się późnoklasycystyczna dawna POCZTA z pierwszej połowy XIX w.

PSARSKIE
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii został wzniesiony w 1462 r.; wielokrotnie restaurowany w kolejnych wiekach. Jest to budowla późnogotycka, murowana z cegły w układzie polskim z użyciem cegły glazurowej ułożonej w dekoracyjne romby. W kościele znajduje się między innymi ambona łodziowa, drewniany chór muzyczny i neogotycki prospekt organowy zwieńczony rokokowym wazonem.

RUDKI
Klasycystyczny ZESPÓŁ DWORSKI został wzniesiony ok. 1800 r. przez architekta Hilarego Szpilowskiego. W 1940 r. dwór i galerie zostały zburzone przez hitlerowców. Z zespołu zachowały się oficyny wzniesione po obu stronach dziedzińca oraz wjazd ujęty murowanymi portykami.

SŁOPANOWO
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. św. Mikołaja został zbudowany w 1695 r. Jest to budowla o konstrukcji zrębowej, zewnątrz oszalowana. Wtopiona częściowo od zachodu do korpusu wieża posiada konstrukcję ramowo-słupową. Wnętrze kościoła pokrywa polichromia z lat 1695-99 o motywach późnorenesansowych i barokowych. W kościele znajduje się między innymi chrzcielnica w kształcie rokokowej wazy zwieńczona baldachimem z rzeźbą Chrztu Chrystusa z trzeciej ćwierci XVIII w.

SZAMOTUŁY
- KOŚCIÓŁ pokolegiacki p. w. św. Stanisława biskupa został wzniesiony w końcu pierwszej ćwierci XV w. i gruntownie przebudowany między 1513 a 1542 r. Większe restauracje kościoła miały miejsce w 1772 r., 1884-90 r. oraz w 1945 r. Jest to budowla późnogotycka, murowana z cegły w układzie polskim. W kościele znajduje się późnorenesansowy nagrobek Jakuba Rokossowskiego wykonany przez Hieronima Canavesiego. Jest to nagrobek z piaskowca i czerwonego marmuru z wpółleżącą płaskorzeźbioną postacią rycerza. Do wyposażenia kościoła należy między innymi późnorenesansowy ołtarz z 1616 r., ołtarz boczny z 1701 r. z obrazami malarstwa Adama Swacha oraz wczesnorenesansowa predella z 1522 r.
- Na cmentarzu przykościelnym znajdują się dwie kapliczki umieszczone na drzewach z rzeźbami Chrystusa Bolesnego z początku XVI w. i barokową figurką Chrystusa Frasobliwego.
W neogotyckiej BRAMIE-DZWONNICY z drugiej połowy XIX w. znajduje się późnobarokowy krucyfiks z trzeciej ćwierci XVIII w.
- Budowę kościoła i klasztoru reformackiego rozpoczęto w latach 1675-82. W 1832 r. kościół zamieniono na parafialny, a klasztor przeznaczono na cele mieszkalne.
- KOŚCIÓŁ PARAFIALNY p. w. Św. Krzyża, restaurowany w 1933 r. i 1964 r., jest budowlą barokową murowaną i otynkowaną We wnętrzu kaplicy św. Antoniego znajduje się kopuła z dekoracją malarską Adama Swacha z początku XVII w. Wyposażenie wnętrza jest jednolite, rokokowe z 1759 r. Do wyposażenia kościoła należy osiem ołtarzy z XVII i XVIII-wiecznymi elementami.
- Obecny, murowany ZESPÓŁ ZAMKOWY złożony z wieży mieszkalnej i budynku na podzamczu, wzniesiono prawdopodobnie około 1581 r. i gruntownie przebudowano w 1869 r. Od 1957 r. mieści się tu Muzeum Ziemi Szamotulskiej. Budynki położone są na sztucznym wzniesieniu otoczonym od południa pozostałościami fosy i wałów ziemnych. Jest to budowla bezstylowa, murowana.
- Należący do zespołu pobernardyńskiego KOŚCIÓŁ p.w. Zwiastowania Najświętszej Panny Marii jest kościołem barokowym, murowanym, otynkowanym.

WRÓBLEWO
Trzy kamienne figury Matki Boskiej Niepokalanej, św. Wawrzyńca i św. Jana Nepomucena z 1785 r. oraz kolumna z herbem Śreniawy poświęcona pamięci Józefa Kwileckiego.

ZAJĄCZKOWO
Położony nad jeziorem Zajączkowskim DWÓR wzniesiono w czwartej ćwierci XVIII w. Jest to dwór w bryle późnobarokowy, lecz silnie przebudowany w 1910 r. zatracił niemal wartość zabytkową.




<< zabytki województwa wielkopolskiego